2 ) اشكال استاد مد ظلّه به بيان آقاى خويى رحمه الله : در اينجا امر دائر است بين اينكه يكى از اين دو تصرّف را بكنيم : يا آنطور كه آقاى خويى رحمه الله فرموده از اطلاق عمد الصبى خطاءٌ رفع يد كنيم و آن را منحصر به باب ديات بدانيم به اين دليل كه روايت رفع القلم عن الصبى حكم سهو در نماز و در محرمات احرام را از صبى برداشته است . يعنى اگر صبى در نماز عمداً سلام داد يا عمداً برخى از محرمات احرام را مرتكب شد ، اين عملش تكليفى بر او ايجاد نمىكند پس در اين دو باب عمل عمدى صبى حكم خطائى را ندارد تا موجب سجدهء سهو در نماز يا موجب كفاره در باب حج شود و لازمهء اخذ به اطلاق حديث رفع ، رفع يد از اطلاق « عمد الصبى خطأ » در اين موارد است . و يا اينكه حديث رفع القلم را تقييد بكنيم و بگوييم اختصاص به رفع مؤاخذه يا احكام تكليفيه دارد و احكام وضعيه را شامل نمىشود و در نتيجه ، روايت عمد الصبى خطاءٌ را به اطلاق خود حفظ كنيم و آن را شامل هر دو مورد يعنى باب ديات و باب سهو در نماز بدانيم و چون آقاى خويى رحمه الله وجهى براى تقديم احتمال اول ذكر نكرده‌اند نمىتوانيم با ايشان موافقت كنيم و اگر به خاطر ترديد در احد التصرفين قائل به اجمال حديث رفع القلم بشويم طبق مبانى قوم كه آقاى خويى هم قبول دارند بايد به عمومات و اطلاقات احكام اوليه اخذ كنيم كه اقتضا مىكنند تكاليف عام باشند الّا ما خرج بالدليل پس حكم سهو در نماز مثل تعين سجدهء سهو را بايد شامل صبى هم بگيريم . 3 ) بيان استاد مد ظلّه در مورد اختصاص روايات عمد الصبى خطأ به باب جنايات : به نظر ما با بيان ديگرى مىتوان اثبات كرد كه روايات « عمد الصبيان خطا يحمل على العاقلة » « 1 » يا « عمد الصبى و خطأه واحد » « 2 » اختصاص به باب جنايات و ديات دارند و اطلاقى نسبت به ساير موارد ندارند و آن بيان اين است كه اگر اين روايات را

--> 1 و 2 - ( وسائل 29 / 400 ، كتاب الديات ، ابواب العاقله ، باب 11 ، ح 1 و 2 ) .